Bielsko-Biała (niem. Bielitz-Biala, czes. Bílsko-Bělá) – miasto na prawach powiatu w Polsce południowej, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego, nad rzeką Białą. Jest stolicą powiatu bielskiego, Euroregionu Beskidy, diecezji bielsko-żywieckiej kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej kościoła ewangelicko-augsburskiego, a także głównym miastem aglomeracji bielskiej.

Bielsko-Biała formalnie powstało 1 stycznia 1951 r. z połączenia położonego na Śląsku Cieszyńskim Bielska, o którym pierwsza wzmianka pochodzi z 1312 r. oraz małopolskiej Białej założonej w końcu XVI w. W latach 1975-1998 miasto było stolicą województwa bielskiego.

Bielsko-Biała pełni funkcję głównego ośrodka administracyjnego, przemysłowego, handlowo-usługowego, akademickiego, kulturalnego i turystycznego regionu zwanego potocznie Podbeskidziem. Jest jednym z najlepiej rozwiniętych gospodarczo miast Polski. Stanowi także ważny w skali kraju węzeł drogowy i kolejowy. Miasto jest członkiem m.in. Związku Miast Polskich.

Według danych z 2009, Bielsko-Biała miała 175 513 mieszkańców (22 miejsce w Polsce). Powierzchnia miasta wynosi 125,66 km² (18 miejsce w Polsce).

 

Położenie i powierzchnia

Bielsko-Biała znajduje się w południowej części województwa śląskiego, na pograniczu historycznych regionów: Śląska Cieszyńskiego (dzielnice lewobrzeżne) i Małopolski, a ściślej ziemi krakowskiej (dzielnice prawobrzeżne).

Większa część Bielska-Białej leży na Pogórzu Śląskim, które jest częścią makroregionu Pogórza Zachodniobeskidzkiego. Teren miasta wchodzi w skład Działu Bielskiego i Działu Pisarzowickiego – mikroregionów Pogórza Śląskiego. W granicach administracyjnych Bielska-Białej (w dzielnicach południowych) znajdują się także masywy górskie Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego.

Współrzędne geograficzne dla centrum miasta wynoszą 49°49'21″N 19°02'40″E / 49.8225, 19.04444.

 

Ukształtowanie powierzchni 

Ukształtowanie powierzchni Bielska-Białej jest dość zróżnicowane. W granicach administracyjnych miasta znajdują się tereny wyżynne (Pogórze Śląskie), jak i górskie (Beskid Śląski, Beskid Mały).

Centrum miasta znajduje się na wysokości 313 m n.p.m. Najniższym punktem są Stawy Komorowickie znajdujące się na wysokości 262 m n.p.m., natomiast najwyższym szczyt liczącego 1117 m n.p.m. Klimczoka w Beskidzie Śląskim.

Wyżynna część Bielska-Białej składa się z kilkudziesięciu wzgórz, porozdzielanych dolinami rzek i potoków, z których centralną jest dolina Białej. Najwyższymi bielskimi wzgórzami są Drugi Kopiec Lipnicki (448 m n.p.m.), Hałcnowska Góra (404 m n.p.m.), Pierwszy Kopiec Lipnicki (393 m n.p.m.), Cieńciałowa Kępa (390 m n.p.m.), Malowany Dworek (390 m n.p.m.) i Trzy Lipki (386 m n.p.m.). 

W granicach administracyjnych miasta znajduje się 17 szczytów górskich:

Cuberniok Dębowiec Górna Równia Klimczok Kołowrót Kopany Kozia Góra Łysa Góra Mokry Groń

Palenica Pod Błatnią Przykra Równia Stołów Szyndzielnia Trzy Kopce Wysokie

Główną rzeką przepływającą przez miasto jest Biała, prawy dopływ Wisły o długości 28,6 km. Od średniowiecza stanowi granicę Śląska i Małopolski. W roku 1457 stała się granicą państwową między Czechami a Polską, która była aż do 1772 r. Odtąd aż do 1918 r. odgraniczała Śląsk Austriacki od Galicji, a później województwo śląskie od krakowskiego. Funkcję graniczną straciła dopiero w 1951 r., kiedy połączono Bielsko i Białą Krakowską w jeden organizm. Dopływami Białej są potoki, w dolinach których rozlokowały się wsie, a dziś dzielnice miasta: Dębowiec, Kamieniczanka, Kromparek, Krzywa, Niwka, Olszówka, Potok Starobielski, Straconka.

Drugą ważną rzeką jest Wapienica, prawy dopływ Iłownicy o długości 20,6 km. Jej główne dopływy to Barbara, Rudawka i Żydowski Potok. Od 1895 r. Wapienica, prowadząca wody I klasy czystości stanowi główne ujęcie wody dla bielskich wodociągów. W 1932 r. w górnym biegu Wapienicy, u ujścia Barbary zbudowano zaporę wodną im. I. Mościckiego, a w wyniku spiętrzenia wód rzeki powstało sztuczne jezioro Wielka Łąka, które służy wyłącznie jako ujęcie wody.

Inne rzeki i strumienie w Bielsku-Białej to:

Wiele, głównie w górskiej części miasta, jest także niewielkich, bezimiennych cieków wodnych.

 

Podział administracyjny

Bielsko-Biała oficjalnie podzielone jest na 30 osiedli.

Aleksandrowice Biała Krakowska Biała Śródmieście Biała Północ Biała Wschód Bielsko Południe Dolne Przedmieście Górne Przedmieście Hałcnów Kamienica Komorowice Krakowskie Komorowice Śląskie Leszczyny Lipnik Mikuszowice Krakowskie

Mikuszowice Śląskie Osiedle Beskidzkie Osiedle Cztery Pory Roku Osiedle Grunwaldzkie Osiedle Karpackie Osiedle Kopernika Osiedle Mieszka I Osiedle Piastowskie Osiedle Polskich Skrzydeł Osiedle Słoneczne Osiedle Wojska Polskiego Stare Bielsko Straconka Śródmieście Bielsko Wapienica Złote Łany

Powszechnie występuje również nieoficjalny podział na "dzielnice". Podział ten jest podziałem zwyczajowym, używanym przez mieszkańców miasta, podobnie jak nazwa dzielnica. Granicę między "dzielnicami" w większości przypominają granice historycznych części Bielska i Białej oraz wsi stopniowo włączanych w granica miasta. W ten sposób wyróżnia się:

 
Parki i tereny zielone.

Ponadto w Bielsku-Białej znajduje się liczne parki dworskie, fabrykanckie i willowe, zlokalizowane w sąsiedztwie d. pałaców i XIX-wiecznych willi, z ciekawymi okazami drzew, często egzotycznymi. W rejestrze zabytków znajduje się sześć tego typu parków.

Enklawę dzikiej przyrody w centrum Bielska-Białej stanowią cmentarze. Szczególne walory przyrodnicze posiadają jednak tylko dwa z nich:

Występują na nich liczne drzewa o wymiarach pomnikowych, oplecione dodatkowo przez bluszcz. Nagrobki, mury i alejki obrośnięte są wieloma gatunkami roślin, a z rzadk odwiedzane nekropolie stanowią oazę dla licznych ptaków. Pojawiają się również ślady bytowania drobnych ssaków.

Obszary chronione

Udział obszarów chronionych w powierzchni Bielska-Białej wynosi 35,8%. Daje to miastu trzecie, po Koszalinie i Kielcach, miejsce w Polsce.

Większość terenów górskich w granicach Bielska-Białej leży w obrębie dwóch parków krajobrazowych: Parku Krajobrazowego Beskidu Małego i Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego.

W granicach miasta znajduje się cztery zespoły przyrodniczo-krajobrazowe:

Dolina Wapienicy jest też pierwszym w Polsce miejscem, gdzie wprowadzono w życie ideę parku ekologicznego, czyli połączenia ochrony przyrody z edukacją ekologiczną opartą na jej bezpośrednim doświadczaniu i zaangażowaniu społecznym na jej rzecz.

W Bielsku-Białej ustanowiono dwa rezerwaty przyrody:

Ponadto istnieją dwa użytki ekologiczne:

Bielsko-Biała posiada 62 pomniki przyrody, w tym:

Obecnie projektowane są w Bielsku-Białej kolejne obszary chronione:

 

Demografia 

W 2008 r. liczba ludności Bielska-Białej wyniosła 175 677 osób, w tym 82 803 mężczyzn (47,13%) i 92 874 kobiet (52,86%). Na 100 mężczyzn przypada 112 kobiet. Bielsko-Biała jest 22. największym miastem Polski według liczby ludności. Liczba ludności miasta stanowi 3,78% ludności województwa śląskiego. Gęstość zaludnienia wynosi 1411 os./km², a przyrost naturalny –0,03‰. Saldo migracji było w 2006 r. ujemne i wyniosło –497 osób. Liczba zawartych małżeństw wyniosła 1184, a rozwodów 492.

Ludność Bielska-Białej według wieku (2006)

Przedział wiekowy	Liczba ludności
0–2	4781
3–6	6012
7–12	9859
13–15	5981
16–18	6905
19–24	16756
25–29	15321
30–39	24690
40–49	23572
50–59	29105
60–64	8616
65 i więcej	24855

 

Bielsko-Biała jest także centrum aglomeracji bielskiej zamieszkiwanej przez ok. 325 tys. osób, której uzupełnieniem jest Bielski Obszar Metropolitalny zamieszkiwany przez ponad 880 tys. osób.

Na przestrzeni lat liczba ludności Bielska-Białej wzrastała wraz z rozwojem przemysłu i przyłączaniem pobliskich miejscowości. Najwyższą liczbę ludności (184 421) miasto osiągnęło w 1991 r. Odtąd, podobnie jak całej Polsce, obserwuje się wyraźny spadek liczby ludności. Według prognoz GUS w 2020 r. Bielsko-Biała ma liczyć 163 tys., a w 2030 r. 145,2 tys. mieszkańców.

Nazwa miasta 

Zapisywana z dywizem nazwa Bielsko-Biała powstała przez zestawienie nazw Bielska i Białej (Krakowskiej), które w 1951 r. utworzyły jeden organizm miejski. Odmienia się oba człony (Bielska-Białej, Bielsku-Białej). Błędna jest dość popularna, głównie w mediach, odmiana "Bielsko-Białej".

Etymologia nazwy Bielsko najprawdopodobniej wywodzi się od rzeki Białej, której nazwa pochodzi od przymiotnika biały. Określał on ogólne wrażenie barwy wody – białej, czyli jasnej i czystej. Niektórzy badacze nazwę miasta wiążą również z bieleniem płótna, co jest jednak wątpliwe ze względu na to, że w XIII w. Bielsko nie było jeszcze ośrodkiem tkackim ani sukienniczym. Od rzeki zapożyczyła nazwę także osada, a następnie miasto Biała. Nazwa Bielsko została utworzona za pomocą przyrostka –sko, natomiast Biała ponowiona z nazwy rzeki.

Po raz pierwszy łacińska nazwa "Bielici", którą często utożsamia się z Bielskiem pojawiła się w dokumencie biskupa wrocławskiego z 1284 r. Najwcześniejsze zapisy nazwy Bielska w postaci zniemczonej można czytać jako Bielica: zu Bilitz (1312), Belicz (1420). Później pojawiły się również nazwy słowiańskie: w Bilsku (1420), na Bielsku (1465), miasta Byelska (1525), in oppido Bilsko (1652). Od XIX w. występowała już tylko jedna nazwa niemiecka – Bielitz i jedna czeska – Bílsko. W języku polskim natomiast istniały liczne oboczności: jeszcze na początku XX w. na równi z Bielsko występowały Bielsk, Bilsko i Bilsk. Ostatecznie nazwa Bielsko została uregulowana dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym. Procesowi latynizacji ani germanizacji nie uległa polska nazwa Białej – niem., łac. Biala, czes. Bělá.

W języku wilamowskim, używanym w okolicach niedalekich Wilamowic, miasto nazywane jest Byłc-Bejł. W XX w. wykształciły się niestosowane wcześniej obcojęzyczne nazwy Bielska-Białej, m.in. japońskie Byerusoko-Byawa i łotewskie Beļsko-Bjala.

Historia 

Ulica 11 Listopada. W XVIII i XIX w. była częścią traktu cesarskiego łączącego Wiedeń z Lwowem, przebiegając zarówno przez Bielsko, jak i Białą. Dziś stanowi główny deptak miasta.

Bielsko-Biała formalnie powstało w styczniu 1951 roku, lecz historia miast, które były jego fundamentami jest o wiele dłuższa. Starszą częścią "dwumiasta" jest śląskie Bielsko powstałe w końcu XIII wieku. Od XVI w. miasto rozwijało się jako ośrodek handlu, sukiennictwa i ceramiki, a także jako stolica państwa stanowego, przekształconego później w księstwo. Małopolska Biała natomiast powstała ok. 1560 r. jako osada tkaczy. Na początku XIX w. zaczął się tu rozwijać przemysł, a już na przełomie XIX i XX stulecia okręg bielsko-bialski był jednym z największych ośrodków przemysłowych Austro-Węgier. Wtedy też rozpoczął się proces zrastania dwóch organizmów zakończony w 1951 r. połączeniem ich w jedno miasto Bielsko-Biała. Przez wieki charakterystyczną cechą dwumiasta była również wielonarodowość (Polacy, Niemcy i Żydzi) oraz różnorodność religijna (katolicy, protestanci i żydzi), przerwane II wojną światową (w której szczęśliwie uniknęło zniszczeń). W okresie powojennym Bielsko-Biała wciąż rozwijało się, w latach 1975-1998 jako stolica województwa bielskiego, aby stać się dziś jednym z najbardziej prężnych gospodarczo miast Polski, a także ważnym ośrodkiem kulturalnym, turystycznym i akademickim.

Najważniejsze wydarzenia historyczne
    *  XII wiek-1400 – funkcjonowanie osady rzemieślniczej w Starym Bielsku (grodzisko)
    * 1285-1300 – wielka fala osadnicza organizowana przez księcia cieszyńskiego Mieszka I
    * 6 czerwca 1312 – pierwsza wzmianka o mieście Bielsku (nadanie mieszczanom lasu "między Kamienicą a Mikuszowicami")
    * 1316 – rzeka Biała granicą między księstwami cieszyńskim i oświęcimskim
    * 1327 – Bielsko wchodzi w skład Czech
    * XV wiek – zaczęły powstawać przedmieścia bielskie: Dolne, Górne i Żywieckie
    * 8 listopada 1424 – Bielsko otrzymało odnowione prawa miejskie
    * 1447 – przeniesienie parafii ze Starego Bielska do miasta Bielska
    * 1489 – Lipnik siedzibą starostwa niegrodowego
    * 1526 – Bielsko, wraz ze wszystkimi ziemiami czeskimi, pod władzą Habsburgów
    * 1545 – początek reformacji; w Bielsku powstaje najsilniejsza gmina protestancka na Śląsku Cieszyńskim
    * 1548 – powstaje cech sukienników, a Wacław III Adam (ostatni piastowski władca Bielska) nadaje miastu przywilej cechowy
    * 1560 – na terenie starostwa lipnickiego powstają trzy nowe wsie: Biała, Straconka i Międzybrodzie
    * 1572 – z księstwa cieszyńskiego wydzielone zostaje państwo bielskie, będące wolnym państwem stanowym
    * XVI-XVIII wiek – Bielsko ważnym ośrodkiem sukiennictwa, handlu i ceramiki
    * 1592-1724 – Sunneghowie władają państwem bielskim
    * 1613 – Biała została wyodrębniona z Lipnika jako samodzielna gmina wiejska
    * 1630-1654 – po edyktach kontrreformacyjnych siłą odebrano protestantom wszystkie świątynie
    * 1642-1660 – Bielsko i okolice kilkakrotnie najeżdżane przez Szwedów
    * 1659, 1664 – pożary doszczętnie niszczą Bielsko
    * 1710 – utworzenie komory celnej w Białej
    * 9 stycznia 1723 – nadanie praw miejskich i herbu Białej
    * 1750 – powstają pierwsze manufaktury
    * 1752 – państwo bielskie zakupił hrabia Aleksander Józef Sułkowski
    * 2 listopada 1754 – państwo bielskie zostaje przekształcone w księstwo
    * 1757 – Biała otrzymuje wielki przywilej miejski, na podstawie którego zostały założone cechy rzemieślnicze
    * 1760 – w skład Białej wcielona zostaje zamieszkana przez Żydów jurydyka, o którą mieszczanie toczyli spory ze starostami lipnickimi
    * 30 października 1769 – w bialskim ratuszu podpisano akt utworzenia Generalnej Rady Stanów Skonfederowanych; konfederaci barscy rezydowali w Białej do sierpnia 1771 r.
    * 1772 – Biała wchodzi w skład austriackiej prowincji Galicja
    * 1775 – Bielsko uzyskuje połączenie dyliżansowe z Wiedniem i Lwowem
    * 13 października 1781 – Józef II Habsburg wydał patent tolerancyjny dla ewangelików; początek budowy Bielskiego Syjonu – dzielnicy ewangelickiej
    * 1784 – zniesienie granicy celnej na rzece Białej
    * 1 maja 1785 – otwarcie traktu środkowogalicyjskiego
    * 1799 – pełne rozgraniczenie Białej od Lipnika
    * 1806 – w Bielsku pojawia się pierwsza maszyna włókiennicza – przędzarka
    * 1810 – Joachim Adler otwiera w Białej pierwszą fabrykę włókienniczą; początek rozwoju przemysłu w obu miastach (powstanie Bielskiego Okręgu Przemysłowego), który doprowadza do upadku tradycyjnego rzemiosła – sukiennictwa
    * 1820-1850 – Biała, wraz z obszarem d. księstwa oświęcimskiego, wyłączona z Galicji i wcielona do Związku Niemieckiego
    * 1849 – zniesienie księstwa bielskiego, powstanie powiatu bielskiego
    * II połowa XIX w. – wprowadzeniu w Bielsku i Białej licznych nowinek technicznych (m.in. centrala telefoniczna, wodociągi, elektrownia, tramwaj elektryczny i gazownia)
    * 1855 – utworzenie powiatu bialskiego
    * 1855 – utworzenie linii kolejowej Bielsko – Dziedzice, odnogi Kolei Północnej
    * 1871 – Bielsko i Biała organizują wielką wystawę przemysłową
    * 1873 – założenie "Czytelni Polskiej" w Białej – pierwszej organizacji polskiej
    * 1865 – założenie żydowskiej gminy wyznaniowej o charakterze postępowym w Bielsku oraz ortodoksyjnej w Białej
    * 1869 – wprowadzenie w Galicji autonomii i polskiego języka urzędowego; początek polsko-niemieckiego konfliktu narodowościowego
    * 1887-1890 – budowa nowego dworca kolejowego i początek szybkiej rozbudowy Dolnego Przedmieścia na wzór Wiednia; prowincjonalny charakter zaczęła tracić także Biała
    * 1888 – Biała uzyskuje połączenie kolejowe z Bielskiem i Krakowem
    * 1890 – rok strajków; 28 kwietnia od salw żandarmerii ginie 11 uczestników demonstracji w Białej; 1 maja dochodzi w obu miastach do najpotężniejszej na ziemiach polskich manifestacji robotniczej
    * 1890 – powstaje Garnizon Bielsko
    * 1899 – przygotowanie przez Maxa Fabianiego planu regulacji urbanistycznej Bielska
    * 1902 – staraniem ks. S. Stojałowskiego w Bielsku zostaje otwarty "Dom Polski"
    * listopad 1918 – Bielsko i Biała wchodzą w skład Polski
    * 1925 – Lipnik zostaje włączony do Białej, której nazwa zostaje zmieniona na "Biała Krakowska"
    * 1927 – w Bielsku i Białej Krakowskiej wprowadzona zostaje komunikacja autobusowa
    * lata 30. XX w. – drugi okres szybkiej rozbudowy obu miast (w Bielsku głównie Górne Przedmieście i Aleksandrowice, w Białej – dzielnice południowe)
    * 1936 – powstanie lotniska w Aleksandrowicach
    * 3 września 1939 – zajęcie obu miast przez wojska niemieckie
    * 8 września 1939 – Bielsko zostaje włączone do Niemiec
    * 26 października 1939 – Biała Krakowska staje się do 1945 r. dzielnicą Bielska o nazwie "Bielitz-Ost"
    * 1939-1945 – aktywna działalność polskich organizacji konspiracyjnych
    * 1940-1943 – funkcjonowanie getta żydowskiego w Bielsku-Lipniku
    * 8-12 lutego 1945 – wejście Armii Czerwonej do obu miast i wycofanie wojsk niemieckich
    * 1945-1950 – dekonspiracja i pokazowe procesy członków AK, NSZ, WiN i innych organizacji podziemia antykomunistycznego
    * 27 lipca 1946 – początek wielkiej akcji wysiedlania Niemców i Żydów, przed wojną stanowiących w Bielsku 60% ludności, a w Białej – 30%
    * 1 stycznia 1951 – połączenie Bielska i Białej Krakowskiej w jeden organizm – Bielsko-Białą
    * 1949-1985 – powstanie kilkunastu osiedli mieszkaniowych (w tym siedem ZOR-ów – osiedli robotniczych)
    * 1969 – utworzenie w Bielsku-Białej filii Politechniki Łódzkiej, przekształconej w 2001 r. w Akademię Techniczno-Humanistyczną
    * 1969 – liczba ludności miasta przekracza 100 000
    * 1972 – powstanie Fabryki Samochodów Małolitrażowych
    * 1972-1974 – przebudowa układu komunikacyjnego miasta (m.in. budowa ul. Lwowskiej, Warszawskiej i Bystrzańskiej, przebudowa ul. Zamkowej i Partyzantów oraz likwidacja sieci tramwajowej)
    * 1975 – utworzenie województwa bielskiego
    * 26 stycznia-6 lutego 1981 – strajk generalny NSZZ Solidarność Regionu Podbeskidzie
    * 1992 – powstanie diecezji bielsko-żywieckiej
    * 1994 – utworzenie 18 Bielskiego Batalionu Desantowo-Szturmowego
    * 22 maja 1995 – wizyta papieża Jana Pawła II w Bielsku-Białej
    * 1998 – likwidacja województwa bielskiego, Bielsko-Biała powiatem grodzkim i siedzibą powiatu ziemskiego w województwie śląskim
    * 1999 – 18 Bielski Batalion Desantowo-Szturmowy wszedł w skład dywizji szybkiego reagowania NATO
    * 2000 – utworzenie w mieście podstrefy Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (sukcesywnie rozbudowywanej)
    * 2003 – rozpoczęcie programu rewitalizacji Starego Miasta
    * 2008 – powstanie Parku Technologicznego Przemysłu Lotniczego, którego częścią jest lotnisko Bielsko-Biała Kaniów
    * 2009 – rozpoczęcie wprowadzania Miejskiego Systemu Informacji

 

Symbole miasta 

Symbole Bielska-Białej: herb, flagę, logo i hejnał oraz ich wygląd oficjalnie ustanowiono czterema uchwałami rady miejskiej z 7 grudnia 2004 r.

Zabytki

Choć historia Bielska-Białej sięga XIII wieku, większość zabytków pochodzi z XIX stulecia, kiedy miasto, wtedy jeszcze podzielone formalnie na dwa organizmy, stało się ważnym ośrodkiem przemysłowym i znacznie się rozrosło. Obiekty zabytkowe są różnorodne stylowo, przy czym dominują formy historyzmu – neogotyk, neorenesans, neobarok i eklektyzm – a w mniejszym stopniu również klasycyzm oraz secesja. W dwudziestoleciu międzywojennym powstały liczne budowle funkcjonalistyczne, a w okresie powojennym socrealistyczne. Pozostałe style architektoniczne reprezentują przede wszystkim budowle sakralne.

Zabytkowe zespoły architektoniczne i urbanistyczne

Zamki, pałace i dwory

 

Kamienice, wille i obiekty użyteczności publicznej

Architektura przemysłowa

 

Informacja turystyczna

W Bielsku-Białej znajdują się trzy punkty informacji turystycznej:

Na obszarze miasta znajdują się cztery punkty Systemu informacji turystycznej Bielska-Białej i powiatu bielskiego (SiTBB) (tzw. infokiosków), rozlokowanych w najważniejszych punktach miasta. Na pl. Ratuszowym i pl. Wojska Polskiego znajdują się punkty darmowego dostępu do internetu (Hotspot).

W 2009 r. rozpoczęło się wprowadzanie Miejskiego Systemu Informacji – systemu lokalnego oznakowania, którego elementami są tablice z nazwami ulic i numerami budynków, a także dwujęzyczne kierunkowskazy do najważniejszych obiektów, podświetlane mapy i moduły z najważniejszymi informacjami.

Szlaki turystyczne i trasy rowerowe 

W rejonie Bielska-Białej znajduje się bardzo gęsta sieć górskich szlaków turystycznych. Prowadzą one na wszystkie szczyty w mieście i okolicach. Łącznie jest ich 16, a ich długość wynosi 81 km. Dotarcie w góry umożliwia również wybudowana w 1953 r., gruntownie zmodernizowana na przełomie lat 1993/94 jedna z najnowocześniejszych kolei linowych w Polsce, która w swoich gondolach wwozi turystów z Olszówki na wysokość 960 m n.p.m. tuż pod szczytem Szyndzielni.

Przez tereny wchodzące w skład miasta biegnie też 9 szlaków narciarskich (6 w Beskidzie Śląskim i 3 w Beskidzie Małym) o długości 59,3 km.

Ponadto w granicach Bielska-Białej przebiegają trzy nizinne szlaki turystyczne: zielony Szlak 700-lecia Bielska, żółty Szlak Najazdu Szwedzkiego i nie nazwany, oznaczony kolorem czarnym.

Bielsko-Biała leży także na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego oraz Szlaku Architektury Drewnianej. Bielskie obiekty znajdujące się na pierwszym to Dworzec Główny PKP oraz Muzeum Techniki i Włókiennictwa, a na drugim – Dom Tkacza i kościół św. Barbary.

Przez Bielsko-Białą przebiega Międzynarodowa Trasa Rowerowa Greenways Kraków – Morawy – Wiedeń. Na terenie miasta biegnie ona przez wzgórze Trzy Lipki, Stare Bielsko i Wapienicę.

Ponadto w ostatnich latach powstały w stolicy Podbeskidzia (głównie w dzielnicach południowych – Kamienica, Olszówka, Mikuszowice, Leszczyny, Wapienica) liczne ścieżki rowerowe, biegnące najczęściej wzdłuż głównych dróg. W 2007 r. długość tras i ścieżek rowerowych wyniosła 155,4 km.

Baza noclegowa

Bielsko-Biała posiada rozbudowaną bazę noclegową, na którą składają się hotele, pensjonaty, schroniska turystyczne i kwatery prywatne.

Hotelem najwyższej klasy jest usytuowany w południowej części miasta (Mikuszowice) nowoczesny, czterogwiazdkowy Parkhotel Vienna, wyposażony m.in. w 110 pokoi (w tym apartamenty), cztery sale konferencyjne, salę balową i "kawiarnię wiedeńską". W zabytkowym gmachu w ścisłym centrum, przy ul. 3 Maja 12 znajduje się liczący 115 lat, trzygwiazdkowy hotel President (dawniej nosił nazwę Dwór Cesarski, niem. Kaiserhof). Inne trzygwiazdkowe obiekty w mieście to: hotel Magura na Leszczynach i Papuga Park Hotel w Wapienicy. Jest również nowy Qubus Hotel w Galerii Sfera.

Ponadto w Bielsku-Białej znajdują się ośrodki wypoczynkowe ZIAD i Transportowiec, a także kilkanaście hoteli niższej klasy (Olimp, Elektron, Beskid, Folwark, Beskidzka, Widok, Rekord, Victoria, Błonie, Nico, BBOSiR, Folwark, Budowlani, Zajazd Kasztelański, Sahara), schroniska młodzieżowe Bolek i Lolek oraz Dom Turysty PTTK, kilka pensjonatów i moteli, cztery kempingi (Pod Dębowcem, Ondraszek, Polana, Wapienica) oraz schroniska górskie na szczytach Beskidu Śląskiego (Klimczok, Szyndzielnia, Stefanka, Dębowiec).

Ośrodki kultury 

Największą instytucja kulturalną w Bielsku-Białej jest Bielskie Centrum Kultury – placówka samorządową, która jest m.in. głównym organizatorem odbywających się w mieście imprez cyklicznych.

Na promocji i działalności edukacyjnej w zakresie folkloru i twórczości ludowej skupia się działalność, podlegającego samorządowi wojewódzkiemu, Regionalnego Ośrodka Kultury – organizatora Tygodnia Kultury Beskidzkiej.

Miejski Dom Kultury, posiadający 10 placówek na terenie całego miasta, jest z kolei instytucją, w ramach której działają różne zespoły taneczne, wokalne i teatralne, a także świetlice i kółka zainteresowań.

Centro Italiano di Cultura to jeden z kilku instytutów kultury włoskiej w Polsce, przy którym działa Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych ze specjalnością język włoski oraz Przedstawicielstwo Konsularne Republiki Włoskiej.

Ponadto w Bielsku-Białej istnieje Wojewódzkie Centrum Wychowania Estetycznego Dzieci i Młodzieży im. Wiktorii Kubisz (placówka oświatowa, która prowadzi grupy zainteresowań dla młodzieży) oraz Spółdzielcze Centrum Kultury "Best" – ośrodek kultury działający przy spółdzielni mieszkaniowej "Złote Łany".

Niemniejsze znaczenie dla miejskiej kultury mają prywatne kluby muzyczne m.inn. znany w kraju Rude Boy z bogatą ofertą koncertów rockowych, klub studencki Regeneracja oraz mnijesze kluby w centrum miasta: Arythmia, Waga, Rock Caffe, Labirynt, Sabotage.

Muzea

Najważniejszym z bielskich muzeów jest Muzeum w Bielsku-Białej (d. Muzeum Okręgowe), którego siedziba mieści się na Zamku książąt Sułkowskich. Utworzone w 1945 r. jest kontynuatorem muzeów miejskich w Białej (od 1904) i Bielsku (od 1906). Muzeum w Bielsku-Białej posiada oddział – Muzeum Techniki i Włókiennictwa (utworzone w 1979 r. w celu udokumentowania przemysłowych tradycji miasta, zajmuje d. fabrykę Büttnerów) oraz dwie ekspozycje zewnętrzne – Willa Juliana Fałata w Bystrej (muzeum biograficzno-artystyczne malarza) oraz Dom Tkacza (mieści się w drewnianym budynku przy ul. Sobieskiego i prezentuje wygląd domu i warsztatu sukienniczego).

Ponadto w Bielsku-Białej znajdują się cztery muzea prywatne

Teatry

Jedynym teatrem dramatycznym w Bielsku-Białej jest Teatr Polski, usytuowany w klasycystyczno-palladiańskim gmachu (w 2008 r. gruntownie zmodernizowany) przy ul. 1 Maja. Teatr Polski powstał w 1890 r. jako Teatr Miejski w Bielsku i od początku swego istnienia uważany był za jedną z najbardziej renomowanych tego typu placówek na terenie obecnej Polski.

Drugim z bielskich teatrów jest Teatr Lalek Banialuka utworzony przez Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego w 1947 r. Jest to jeden z najbardziej znanych teatrów lalkowych w Polsce, który brał już udział w wielu prestiżowych festiwalach na świecie. Od 1966 r. Banialuka jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Lalkarskiej, jednego z najważniejszych na świecie przeglądów teatrów lalek.

Kina

Galerie

W Bielsku-Białej znajduje się kilkanaście galerii, które niejednokrotnie oprócz eksponowania dzieł sztuki pełnią funkcję placówek kulturalnych.

Najstarszą z bielskich galerii, a zarazem największą dziś, jest Galeria Bielska BWA, założona w 1975 r., usytuowana przy ul. 3 Maja (w miejscu d. synagogi). Prezentuje sztukę współczesną, a także prowadzi działalność edukacyjną i jest organizatorem ogólnopolskiego konkursu malarstwa "Bielska Jesień".

Przykładem galerii, będącej przede wszystkim placówką kulturalną jest Galeria Wzgórze, założona w 1987 r. Mieści się w niej m.in. klub muzyczny i kino Cinemaoff.

Duża liczba niewielkich galerii sztuki znajduje się na Starym Mieście. Są to: Akcent, Apollon, Ars Nova, Artwood, Galeria 27, Galeria Oli. Galeria ubioru i przedmiotu, Nad Smokiem, Parawan.

Galerie sztuki działają również przy publicznych ośrodkach kultury: Galeria Środowisk Twórczych przy BCK, Galeria Reg. Ośr. Kultury oraz Galeria Zamkowa Muzeum w Bielsku-Białej.

Pozostałe bielskie galerie to Galeria Fotografii B&B, Galeria Instrumentów, Pro Arte, Przy Jakubowej Studni, Time, akademicka Galeria 3-2-0, a także zlokalizowana na stacji kolejowej Bielsko-Biała Lipnik – Na stacji.

Biblioteki

Największą bielską biblioteką jest Książnica Beskidzka (pełni funkcję biblioteki miejskiej i powiatowej), która w swoich zbiorach ma ponad 700 tys. książek oraz materiały multimedialne. Książnica Beskidzka posiada 17 filii na terenie miasta.

Ponadto w Bielsku-Białej znajdują się: Biblioteka Główna Lekarska, Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna, Biblioteka Główna Akademii Techniczno-Humanistycznej oraz Biblioteka Instytutu Teologicznego.

Chóry 

Bielska Orkiestra Kameralna 

Bielska Orkiestra Kameralna, mająca charakter orkiestry symfonicznej powstałą w 1982 r. Koncertuje w Bielskim Centrum Kultury oraz w obiektach sakralnych na terenie miasta. BOK wykonuje bardzo zróżnicowany repertuar od muzyki baroku po muzykę współczesną, a nawet rozrywkową. Bielska Orkiestra Kameralna bierze udział w wielu festiwalach na terenie miasta (Festiwal Kompozytorów Polskich, Festiwal Muzyki Sakralnej i inne). Z orkiestrą współpracują liczne chóry, m.in. Bielski Chór Kameralny i Chór Filharmonii Śląskiej.

Imprezy cykliczne

 

Media 

Telewizja:

Radio:

Prasa:

Edukacja i nauka

W Bielsku-Białej działają trzy wyższe uczelnie publiczne:

Bielskie uczelnie niepubliczne to:

Ponadto w mieście znajdują się:

Gospodarka 

Bielsko-Biała stanowi historycznie ważny ośrodek gospodarczy, który przed laty zyskało miano "miasta 100 przemysłów" oraz "śląskiego Manchesteru". Od średniowiecza miasto rozwijało się przede wszystkim jako ośrodek handlu, sukiennictwa i ceramiki oraz wyrobu i sprzedaży alkoholi. W XIX w., wraz z rewolucją przemysłową, oba miasta weszły w okres dynamicznego rozwoju gospodarczego – stały się nowoczesnymi ośrodkami przemysłowymi, tworząc z czasem zwarty organizm gospodarczy. W drugiej połowie XIX w. Bielsko wraz z Białą było jednym z trzech największych ośrodków przemysłowych Austro-Węgier, a w okresie międzywojennym jednym z największych w II RP. Po II wojnie światowej, Bielsko-Biała było jednym z największych w PRL ośrodków przemysłu samochodowego, włókienniczego oraz elektromaszynowego. Transformacja ustrojowa po 1989 r. doprowadziły do kryzysu w wielu branżach gospodarki oraz upadku licznych zakładów, czego skutki tego znacząco odczuło także Bielsko-Biała. Polepszająca się koniunktura gospodarcza po 2000 r. oraz wejście Polski do UE przyczyniły się do ponownego rozwoju handlu, przemysłu oraz usług w mieście.

Dziś Bielsko-Biała jest jednym z najlepiej rozwiniętych gospodarczo miast Polski, bezrobocie wynosi 4,8%, a według rankingu magazynu Forbes jest drugim najatrakcyjniejszym dla biznesu miastem w kraju.

Wg stanu na koniec 2007 r. w Bielsku-Białej, w rejestrze REGON zarejestrowanych było 23 368 podmiotów gospodarki narodowej. Zdecydowaną większość, 22 605 (96,7%) ogólnej liczby podmiotów skupiał sektor prywatny. Miasto miało w 2007 r. najwyższy wśród powiatów i miast na prawach powiatu województwa śląskiego wskaźnik liczby osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą – na 1000 osób ogółem: 95 – oraz wskaźnik podmiotów gospodarczych nowo zarejestrowanych – na 1000 osób: 9,4. Wskaźnik liczby podmiotów gospodarczych na 1000 osób był w 2007 r. w Bielsku-Białej wysoki i wyniósł 133, co uplasowało miasto na drugiej pozycji (po Katowicach) w województwie. Najwyższy udział w ogólnej liczbie podmiotów działających w mieście (31%) stanowi branża obejmująca handel hurtowy i detaliczny, naprawę samochodów i motocykli oraz artykułów użytku osobistego. Kolejne miejsce co do liczebności zajmują firmy z branży obejmującej obsługę nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Przemysł

Bielsko-Biała jest głównym miastem Bielskiego Okręgu Przemysłowego – jednego z jedenastu okręgów przemysłowych Polski, obejmującego obszar od Cieszyna po Andrychów. W okręgu rozwija się głównie przemysł maszynowy, samochodowy, włókienniczy, metalurgiczny, oraz spożywczy.

Zakłady przemysłowe w mieście koncentrują się nad rzeką Białą, w Wapienicy, Komorowicach oraz w rejonie ul. Komorowickiej i Piekarskiej.

Do największych działających tu zakładów należą: Fiat Auto Poland, Fiat-GM Powertrain Polska, Nemak Poland, Eaton Automotive Systems, Finnveden Polska, Adler Polska, Cooper-Standard Automotive Polska, Magneti Marelli Suspension Systems Bielsko, Techmex, GE Power Controls, Hutchinson Poland, Philips Lighting Bielsko, Zakłady Tłuszczowe Bielmar, Electropoli-Galwanotechnika oraz Avio Polska.

Na terenie Bielska-Białej znajdują się cztery obszary Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, na których zainwestowało ponad 150 firm, stwarzając blisko 32 tys. miejsc pracy:

W 2005 r. w sąsiedztwie Specjalnej Strefy Ekonomicznej i drogi ekspresowej S1 powstał Bielski Park Przemysłowy i Usługowy o powierzchni 5,17 ha. Wiodącym inwestorem na jego terenie jest koncern Hutchinson Poland (przemysł motoryzacyjny). Swoje hale posiadają także Multiform Dariusz Krywult z branży budowlanej i motoryzacyjnej oraz TI Poland (przemysł motoryzacyjny). W obrębie PPiU położony jest Beskidzki Inkubator Technologiczny, na którego terenie znajduje się Centrum Szkoleniowo-Konferencyjne oraz biura zajmowane przez 30 firm. Inkubator, który wybudowała Agencja Rozwoju Regionalnego, ma na celu rozwój przedsiębiorczości i wdrażanie nowych technologii.

Handel i usługi

 

Bielsko-Biała jest ważnym ośrodkiem handlowo–usługowym w południowej Polsce.

W mieście zlokalizowane są liczne firmy sektora usług, w szczególności rozwinięta jest branża usług finansowych – 57 oddziałów krajowych oraz zagranicznych banków, 37 firm ubezpieczeniowych, 9domów maklerskich i inwestycyjnych.

Największe centrum handlowe w Bielsku-Białej to Galeria Sfera, położona przy ul. Mostowej, w miejscu d. fabryk włókienniczych. Jej powierzchnia wynosi 132 000 m², przez co jest największym centrum handlowymwojewództwa śląskiego. Drugą galerią handlową jest Sarni Stok (35 000 m²), położony przy drodze wyjazdowej w kierunku Katowic. W ramach rozbudowy hipermarketu, we wrześniu 2008 otwarto przy ul. Warszawskiej Pasaż Tesco. Wiosną 2009 r. przy ul. Leszczyńskiej otwarto Gemini Park (35 000 m²). Ponadto w budowie jest Koniczynka (30 000 m²) przy ul. Warszawskiej (otwarcie w 2010 r.).

W Bielsku-Białej znajduje się dziesięć hipermarketów: Tesco (w Pasażu Tesco), dwa Carrefoury (w Sarnim Stoku i Galerii Sfera), Real (w Gemini Parku), Auchan, Makro Cash and Carry i Kaufland oraz budowlane – Castorama, Specjalista i Leroy Merlin.

Poza wielkimi hipermarketami i centrami handlowymi w Bielsku-Białej znajduje się wiele supermarketów i mniejszych sklepów.

Głównym pasażem handlowym miasta jest ul. 11 Listopada. Przy niej istnieje większość ekskluzywnych (i nie tylko) sklepów, restauracji itp. Największe sklepy przy deptaku to: DH Oscar, CH Biała oraz pasaż "Pod Orłem" (w d. hotelu "Pod Orłem").

W centrum miasta, w rejonie rzeki Białej i pl. Wojska Polskiego znajdują się: SDH Klimczok (w latach 80. największy dom handlowy w Polsce, obecnie nadal prowadzony przez PSS Społem[37]), DH Wokulski oraz kompleks Finex (we wnętrzach d. fabryki włókienniczej). Typowym domem handlowym jest również Ratuszowy przy ul. Stojałowskiego.

Na terenie miasta istnieją również dwa targowiska – przy ul. Sikorskiego (Górne Przedmieście) oraz przy ul. Broniewskiego (Osiedle Grunwaldzkie).

Największą imprezą targową w Bielsku-Białej są Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB, największe w Polsce targi elektroenergetyczne, odbywające się we wrześniu. Dużym uznaniem w swojej branży cieszy się też Sympozjum "Systemy Informatyczne w Energetyce" – INFOENERGETAB (branża energetyczna, informatyczna, techniczna i telekomunikacyjna). Organizatorem tych imprez jest ZIAD Bielsko-Biała S.A., będący spółką miejską.

Liczące się imprezy targowe i wystawiennicze – Bielskie Targi Edukacyjne, Targi Budownictwa "Twój Dom" Targi Budownictwa i Mieszkań, Targi Technik Grzewczych i Instalacyjnych "Instal-System" – organizuje w mieście Biuro Promocji i Wystaw "Astra".

Sport i rekreacja

W Bielsku-Białej funkcjonuje 96 organizacji sportowych, w tym: 55 klubów sportowych, 20 uczniowskich klubów sportowych, 5 parafialnych klubów sportowych, 2 towarzystwa krzewienia kultury fizycznej, 7 stowarzyszeń oraz 7 związków sportowych[38]. Szkoleniem sportowym objętych jest ok. 5 tysięcy zawodniczek i zawodników, którzy biorą udział w zorganizowanych zajęciach treningowych i zawodach, obejmujących 40 dyscyplin sportowych[38].

Samorządową instytucją zajmującą się krzewieniem kultury fizycznej, sportu i rekreacji, a także mającą za zadanie utrzymanie części obiektów sportowych i prowadzenie sekcji sportowych jest Bielsko-Bialski Ośrodek Sportu i Rekreacji, którego siedziba znajduje się przy ul. Konopnickiej 5.

W Bielsku-Białej istnieją dwa kluby piłkarskie biorące udział w rozgrywkach ogólnopolskich i wojewódzkich: pierwszoligowe Podbeskidzie Bielsko-Biała oraz trzecioligowy BKS Stal Bielsko-Biała. Ponadto istnieją lokalne kluby Zapora Wapienica i Rekord Bielsko-Biała (głównie halowa piłka nożna). Miasto posiada dwa pełnowymiarowe stadiony: Stadion Miejski przy ul. Żywieckiej oraz Stadion "Na Górce" przy ul. Młyńskiej. Swoje obiekty mają też Zapora (przy ul. Jaworzańskiej) i Rekord (przy ul. Startowej), a Podbeskidzie również niewielki stadion przy ul. Laurowej. W sierpniu 2008 r. Bielsko-Biała zostało oficjalnie zgłoszone do UEFA jako jeden z kandydatów do organizowania bazy treningowej na EURO 2012.

Najbardziej utytułowanym klubem siatkarskim jest żeńska drużyna BKS Stal Bielsko-Biała, której osiem zawodniczek gra w Reprezentacji Polski. W rozgrywkach drugoligowych w siatkówce biorą udział kluby BKS II Bielsko-Biała i MKS Pro Bielsko-Biała. Ponadto istnieje męska drużyna BBTS Siatkarz-Original Bielsko-Biała, która występuje w I lidze. Największe hale sportowe należą do BKS Stal (przy ul. Rychlińskiego) i BBTS (przy ul. Bratków).

Na początku 2008 r. w hali sportowej przy ul. Filarowej zamontowano tor curlingowy. Odbywały się na nim zawody podczas Mistrzostw Polski Juniorów w marcu 2008 r. oraz podczas IX Zimowego Europejskiego Festiwalu Młodzieży "Śląsk-Beskidy 2009".

Od 1945 r. istnieje czterosekcyjny Aeroklub Bielsko-Bialski, którego bazą jest aleksandrowickie lotnisko. Co roku we wrześniu na organizuje on imprezę pod nazwą Piknik Lotniczy.

W mieście działa klub lekkoatletyczny KS Sprint z własnym stadionem przy ul. Jaworzańskiej, na którym organizowany jest międzynarodowy mityng lekkoatletyczny Beskidianathletic. Co roku odbywa się 10-kilometrowy maraton – Bieg Fiata. W 2003 r. w Bielsku-Białej odbyły się Mistrzostwa Polski seniorów w lekkoatletyce[39]. Ponownie mistrzostwa Polski seniorów miasto gościć będzie w 2010 roku.

Wśród klubów sportowych z Bielska-Białej jest jeszcze kilka klubów żeglarskich (największe to Yacht Klub Polski Bielsko oraz Klub Żeglarski "Halny"), zawodowy klub ping-pongowy BISTS "Polsport", Beskidzki Klub Motorowy oraz KS Gwardia Bielsko-Biała (judo).

Bielsko-Biała dziesięciokrotnie gościło prestiżowy wieloetapowy szosowy wyścig kolarski Tour de Pologne oraz jednokrotnie w Wyścig Pokoju. Dwa razy w roku odbywa się 35-kilometrowy rajd rowerowy o charakterze rodzinnym.

Znaczące bielskie wydarzenia sportowe to również: rozgrywki Bielskiej Ligi Koszykówki, rozgrywki Bielsko-Bialskiej Amatorskiej Ligi Tenisa Stołowego oraz Grand Prix w tenisie stołowym. Od 2008 w Galerii Sfera odbywa się zaproszeniowy turniej snookerowy Klimat Cup.

Z Klimczoka przez Szyndzielnię na Dębowiec i do dolnej stacji kolei gondolowej prowadzi nartostrada, na stokach tych gór działają wyciągi talerzykowe. Na grzbietach Hrobaczej Łąki, Gaików i Magurki Wilkowickiej, a także Szyndzielni, Klimczoka oraz Błatniej panują dobre warunki do uprawiania narciarstwa biegowego. Przy ul. Skalnej, u podnóża Dębowca, znajduje się całoroczny tor saneczkowy. W planach jest budowa ośrodka narciarskiego na Szyndzielni. Swoją siedzibę ma w mieście Polski Związek Snowboardu.

W Bielsku-Białej nie brakuje terenów rekreacyjnych. Najpopularniejsze z nich to:

Spośród obiektów sportowo-rekreacyjnych, miasto posiada:

Miasta partnerskie

Miasto	Kraj
Tienen	Belgia
Grand Rapids	Stany Zjednoczone
Rancagua	Chile
Lilienthal	Niemcy
Stadskanaal	Holandia
Szolnok	Węgry
Wolfsburg	Niemcy
Akka	Izrael
Kirklees	Wielka Brytania
Żylina	Słowacja
Frýdek-Místek	Czechy
Trzyniec	Czechy
Besançon	Francja
Berdiańsk	Ukraina
Shijiazhuang	Chiny
Baia Mare	Rumunia
Monreale	Włochy
Kragujevac	Serbia
Ustka	Polska
Olsztyn	Polska

 
Kolej 

Bielsko-Biała jest ważnym węzłem kolejowym w południowej Polsce. Pierwszy pociąg wjechał na bielską stację 17 grudnia 1855 r., a obecny układ linii w granicach miasta istnieje od roku 1888.

Obecnie przez miasto przebiegają trzy linie kolejowe:

Bielsko-Biała posiada połączenie z większością miast Polski (lista), do których należą Białystok, Bydgoszcz, GOP, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Wrocław, Warszawa oraz kurorty nad Bałtykiem i na Mazurach, a także słowacką Żyliną, Czadcą i Kysuckim Nowym Miastem. Najwięcej pociągów kursuje do Żywca i Katowic przez Czechowice-Dziedzice, Pszczynę oraz Tychy (w takcie godzinnym/półgodzinnym).

Drogi

Przez Bielsko-Białą przechodzą drogi:

Rolę deptaka – głównej ulicy handlowej miasta – spełnia wytyczona w XVIII w. ulica 11 Listopada oraz przylegające do niej place: Wojska Polskiego i Wolności, a także jej przecznica – ul Cechowa.

Lotnictwo

W dzielnicy Aleksandrowice znajduje się cywilne lotnisko sportowe z 660-metrową trawiastą drogą startową, oddane do użytku w 1936 r., należące obecnie do Aeroklubu Bielsko-Bialskiego.

W latach 2006–2008 w podbielskim Kaniowie wybudowano Park Technologiczny Przemysłu Lotniczego, składający się hangarów o powierzchni 2500 m², stacji paliw, hal produkcyjnych o łącznej powierzchni 7500 m², a także lotniska Bielsko-Biała Kaniów z 700-metrową betonową drogą startową. Jego zarządcą jest Bielski Park Techniki Lotniczej Sp. z o.o.

W odległości do 100 km od Bielska-Białej znajdują się trzy lotniska międzynarodowe:

• port lotniczy Kraków-Balice
• port lotniczy Katowice-Pyrzowice
• port lotniczy Ostrava-Mošnov