W grudniu odbyła się oficjalna prezentacja pierwszej książki z serii "Przez Wilamowice", pt. "Strój wilamowski". W realizację pomysłu zaangażowało się wiele osób. Redaktorem został 16-letni Tymoteusz Król, którego życiową pasją stała się miejscowość, położona ok. 15 km od Bielska-Białej.
W wieku 16 lat zostałeś redaktorem książki o strojach wilamowskich. Opowiedz jak do tego doszło?
Tymoteusz Król: Wilamowice są moją życiową pasją. Kiedy zauważyłem, że kultura tego miejsca ginie na moich oczach, postanowiłem zrobić wszystko, aby ją uratować. Na początku zająłem się dokładnym jej poznaniem. Później przyszedł czas na dokumentację – pracowałem nad tym od 2006 r. Zebrałem dużo informacji na temat języka wilamowskiego, miejscowego budownictwa, nagrobków, kapliczek, krzyży i oczywiście stroju mieszkańców Wilamowic. Pomyślałem, że dobrym pomysłem byłaby publikacja materiałów. Prace nad nimi były już na dość zaawansowanym etapie, więc można było je zacząć rozpowszechniać. Jako pierwsza ukazała się książka o strojach.
Kto Ci pomagał w realizacji tego pomysłu?
W całym przedsięwzięciu pomogła mi cała masa ludzi – mieszkańcy Wilamowic pokazywali mi dawne, rodzinne fotografie i stroje regionalne. Dokumentowałem wszystko aparatem. Część osób sprzedała mi ubiory wilamowskie, a od niektórych udało się je dostać w prezencie. Wszystkie stroje, które udało mi się pozyskać, zostały wyprane, wyprasowane i naprawione przez panie z Zespołu Regionalnego „Wilamowice”: Danutę Kubicę, Annę Foks, Annę Nycz i Katarzynę Figwer. Ludzie, którzy mi pomagali, są wymienieni w mojej książce, jednak muszę przyznać, że nie wszystkie nazwiska się tam znalazły. Listę musiałem zamknąć w maju. Pewnie gdybym teraz dopisał kolejne osoby, to byłoby 2 lub 3 razy więcej osób:)
Nawiązałem też kontakt z mgr Elżbietą Teresą Filip, specjalistą etnografem, która w latach 90-tych prowadziła szczegółowe badania nad strojami Wilamowianek. Wspólnie ustaliliśmy zarys naszej książki oraz spis wszystkich kompletów strojów, które znajdują się w książce. Wybraliśmy również stare zdjęcia.
Następnie moim zadaniem było skompletować odpowiednie chustki, fartuchy, spódnice itd. oraz ubrać właściwych modeli do zdjęć. Sesje fotograficzne odbyły się w 2008 roku -pozowało kilkanaście osób w różnym wieku, ubranych w stroje wilamowskie według zasad starszych Wilamowianek. Fotografie wykonał nasz kolega – Wojtek Romański z Kaniowa, laureat licznych konkursów fotograficznych. Kiedy zdjęcia były już gotowe, zaczęliśmy tworzyć pierwszy graficzny projekt książki - zajęła się nim Justyna Majerska. Później oddaliśmy go do drukarni Eurodruk w Ustroniu, gdzie powstała ostateczna wersja projektu. Alicja Migdał-Drost zajęła się przygotowaniem książki do druku. Publikacja została sfinansowana ze środków Stowarzyszenia Na Rzecz Zachowania Dziedzictwa Kulturowego Miasta Wilamowice „Wilamowianie” oraz moich rodziców. Wsparcie otrzymaliśmy także z Banku Spółdzielczego w Wilamowicach oraz od Piotra Gabrysia. Książki otrzymaliśmy 24.10.2009 r.
W pracach nad publikacją pomagała mi także Barbara Tomanek, która wspierała mnie zawsze dobrym słowem i zawoziła mnie wszędzie, gdzie trzeba:)
Ile trwały prace nad książką?
Całe moje badania nad strojami trwają już 6 lat, ale przygotowanie książki do publikacji około 2 lat.
Co Ci sprawiło największą trudność?
Dopasowanie wszystkich spódnic chustek i fartuchów tak, aby każdy wzór fartucha pasował do odpowiednich pasków na spódnicy itd. Niełatwe było też znalezienie i ustalenie nazw wszystkich tych elementów. Niestety część starszych mieszkańców Wilamowic, którzy mogli posiadać cenną wiedzę, już nie żyją.
A co Ci się najbardziej spodobało?
Prezentacja naszej książki, która odbyła się na Zamku Sułkowskich w Bielsku-Białej. Przedstawiliśmy na niej wiele rodzajów strojów - także tych, które „nie zmieściły się” w książce. Mile zaskoczony jestem też reakcjami ludzi – reagowali bardzo pozytywnie.
.jpg)
Jak Wilamowianie reagują na Twoją książkę?
Są zachwyceni. Mówią, że nareszcie mają jakiś wzór jak się ubrać po wilamowsku, wiedzą jak dopasować poszczególne części stroju. Na starych zdjęciach, które są zamieszczone w książce poznają także swoich krewnych i znajomych – to sprawia niesamowitą radość. Myślę, że bardzo podoba się im ta książka.
Książka zawiera opisy strojów w języku wilamowskim. Myślisz, że ta publikacja w pewien sposób przyczyni się do uratowania języka Wilamowian?
Myślę że tak. Mało jest tekstów publikowanych w tym języku – są to przeważnie piosenki czy wiersze. Na pewno wartościowy jest tekst, który opowiada o sposobie ubierania się mieszkańców Wilamowic. Nazwy strojów świetnie obrazują niektóre procesy językowe etnolektu wilamowskiego.
Wiem, że wszystko, co jest związane z Wilamowicami Cię fascynuje. Czy oprócz tego masz jeszcze inne pasje?
Gram także na akordeonie i kontrabasie. Jednak Wilamowicom poświęcam zdecydowanie najwięcej uwagi. Na rozwijanie innych pasji nie mam po prostu czasu – zwłaszcza, że wszystko muszę jakoś pogodzić ze szkołą. Dodam jeszcze, że nie zrobiłbym tyle, gdyby nie pomoc Wilamowian, którzy mi pomagają i wspierają mnie dobrym słowem w trudnych chwilach – a tych w życiu także nie brakuje.
.jpg)
Poproszę o pozdrowienia dla czytelników portalu w języku wilamowskim
Yh wył oüh oły grisa an danka fir dos, do der dos łazt an mant güt fu mir. Yh moh ołys dy wymysiöeryśy kultür cy derhałda.
Dziękuję za rozmowę.
Opracowanie i foto: Anna Włoszek
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Chcesz na bieżąco znać kalendarz imprez i wydarzeń kulturalnych z powiatów: Bielsko-Biała, Pszczyna, Żywiec, Cieszyn?
Dopisz się do czwartkowego newslettera: Co ciekawego na ten tydzień?
