Od czasu do czasu w repertuarze Teatru Polskiego pojawiają się spektakle, które przypomina się widzom, mimo że od premiery minęło już trochę czasu. Jednym z takich przedstawień jest „Napis” w reżyserii Waldemara Patlewicza. Spektakl swoją premierę na bielskiej scenie miał w listopadzie 2008 roku. Bez wątpienia sztukę warto zobaczyć ze względu na aktualną problematykę, humorystyczne dialogi i lubianych przez bielską publiczność aktorów – Grażynę Bułkę, Marię Suprun, Barbarę Guzińską, Tomasza Lorka, Jerzego Dziedzica i Rafała Sawickiego, tegorocznego laureata Złotej Maski za role w „Rewizorze” oraz „Tak wiele przeszliśmy, tak wiele przed nami”.
Napis to historia kilku dni z życia mieszkańców pewnej francuskiej kamienicy. Na pierwszym piętrze budynku mieszka młode, „ekstra” nowoczesne małżeństwo Cholley, powyżej małżeństwo Bouvier - podstarzała para pilnie strzegąca własnych problemów, za to interesująca się każdym wokół, oraz nowi lokatorzy – państwo Lebrun. Powitanie w nowym domu nie było dla nich zbyt przyjemne, bowiem w windzie pojawił się wulgarny napis na temat pana Lebrun. Sensacja stała się centrum zainteresowania wszystkich mieszkańców. Przestrzeń sceniczną tworzą mieszkania owych trzech par. Ciekawym pomysłem scenarzysty Marcela Sławińskiego było stworzenie w tle sceny dużej ściany kamienicy. Świateł zapalają się w oknach tego mieszkania, do którego przenosi się akcja.
Sztuka to wspaniały demaskator ludzkich przywar i sztuczności. Lokatorzy kamienicy kreują się na ludzi tolerancyjnych, postępowych, szanujących każdą osobę i wszelkie odmienności, sprzeciwiają się rasizmowi, faszyzmowi, chcą sprawiedliwości społecznej i jawności, za wszelką cenę pragną być „na czasie” i podążać za nowymi trendami. W rzeczywistości ulegają modom, używają wielkich, wyszukanych słów, których znaczenia nie rozumieją, zgadzają się tylko z poglądami głoszonymi przez samych siebie wśród swojej hermetycznej społeczności, a które zasłyszeli w telewizji, przeczytali w nagłówkach gazet albo znaleźli w Internecie. Okazuje się, że tak naprawdę żadne z dumnie prezentowanych przez nich haseł nie ma odzwierciedlenia w ich postępowaniu. Państwo Cholley i Bouvier akceptują wyłącznie te osoby, które tak jak oni, żyją w zakłamaniu i pozerstwie. Nie tolerują ludzi kierujących się w życiu innymi zasadami, a zwłaszcza tych, którzy mają odwagę głośno i wprost się do tego przyznać.
„Napis” zwraca uwagę na niebezpieczne zjawisko, rozwijające się w coraz większym tempie we współczesnym społeczeństwie. Pogoń za młodością, lansowanie piękna, nowoczesności, krytykowanie tego co niemodne i staroświeckie; brak szczerych relacji między ludźmi. W dzisiejszym świecie zaczyna brakować miejsca na prawdziwe ideały, i zdrowy konserwatyzm. Brak solidarności z nowoczesnymi trendami skutkuje społeczną banicją, towarzyską alienacją. Jedynie bardzo silne charaktery są w stanie odeprzeć wpływ grupy i żyć po swojemu. W spektaklu krzykliwa społeczność lokatorów dąży do wchłonięcia nowych, wpłynięcia na ich poglądy, zachowania, przyzwyczajenia. Życiową klatkę, w której zamknięci są mieszkańcy kamienicy symbolizują kraty ustawione na scenie wokół przestrzeni mieszkania. Czy państwu Lebrun uda się ustrzec przed uwięzieniem?
Spektakl godny polecenia nie tylko z powodu czytelnego przekazu. Jest to przede wszystkim lustro, w którym widzowie mogą się przejrzeć i upewnić się, czy aby na pewno sami nie są toksyczni wobec swojego środowiska, czy potrafią wystrzegać się hipokryzji, bezmyślnego naśladownictwa innych, podpierania się autorytetami z telewizji. Walorem „Napisu” jest zachowanie równowagi między farsą a dramatem, stworzenie portretów postaci wyraźnych, ale nie przerysowanych.
Opracowanie: Agata Gajewska
